Umowa terminologiczna
Byłoby to jednak po pierwsze sprzeczne z tradycją gdybyśmy chcieli odebrać pedagogice wspomniany powyżej dział. Jest jeszcze drugi argument natury rzeczowej, który jednak rozwinąć będziemy mogli szerzej dopiero w dalszych rozdziałach tej książki. A mianowicie, trudno jest odgraniczyć od siebie ściśle uczenie się samoistne i uczenie się przy pomocy innych, samokształcenie i kształcenie pod kierunkiem. Dziecko, jak twierdzą psychologowie, wykazuje w pewnym etapie rozwojowym tendencję do chodzenia i nauczyłoby się zapewne chodzić samo, gdyby mu pod tym względem żadnej nie udzielano pomocy. Ale w społeczeństwie ludzkim dziecku zawsze prawie pomagają uczyć się chodzić. Nauka chodzenia jest tu zatem splotem wysiłków samoistnych i pomocy społecznej. Już ten przykład wskazuje, jak trudno jest oddzielić w zakresie wychowania składniki społeczne od czynników indywidualnych. Byłoby nienaturalne, z psychologicznego punktu widzenia, traktować je w ramach dwu odrębnych nauk.